Anksioznost se manifestuje kao osjećaj nelagode, poput zabrinutosti ili straha, a može biti blaga ili teška.
Svako se prije ili kasnije u životu osjeća anksiozno. Na primjer, možete osjećati anksioznost ili zabrinutost zbog testa u školi, zdravstvenog pregleda ili intervjua za posao. Tokom stresnih situacija poput ovih, osjećaj anksioznosti je sasvim normalan.
Međutim, nekim ljudima je jako teško da kontrolišu svoje brige i strahove. Njihov osjećaj anksioznosti je konstantan, te može uticati na svakodnevne aktivnosti.
Anksioznost je glavni simptom nekoliko zdravstvenih stanja, uključujući:
- Panični poremećaj
- Fobije – poput agrofobije ili klaustrofobije
- Posttraumatski stresni poremećaj (PTSP)
- Socijalni anksiozni poremećaj (socijalna fobija)
Međutim, informacije u ovom tekstu se odnose na generalizovani anksiozni poremećaj (GAP), koji se često naziva samo anksioznost.
Generalizovani anksiozni poremećaj je trajno zdravstveno stanje koje izaziva osjećaj anksioznosti zbog raznih situacija i problema, a ne samo u specifičnim uslovima.
Ljudi koji boluju od GAP-a, osjećaju anksioznost većinu vremena, te se teško mogu sjetiti vremena kada su zadnji put bili u potpunosti opušteni. Čim se nelagodne misli izgube, nove se pojave, koje su vezane za potpuno drugi problem.
Anksioznost – simptomi
Generalizovani anksiozni poremećaj na ljude utiče mentalno i fizički.
Težina simptoma varira u zavisnosti od čovjeka. Neki ljudi imaju samo jedan ili dva simptoma, dok drugi mnogo više.
Psihološki simptomi generalizovanog anksioznog poremećaja
GAP može da izazove promjene u ponašanju, te u načinu razmišljanja i osjećanja prema nečemu ili nekome. To rezultira simptomima poput:
- Nemira
- Osjećaja straha
- Osjećaja da ste stalno “na ivici”
- Teškoće pri koncentrisanju
- Razdražljivost
Simptomi GAP-a mogu uzrokovati da se osobe potpuno izoluju od socijalnih kontakta (viđanja sa porodicom i prijateljima), kao bi izbjegli osjećaj zabrinutosti i straha.
Takođe, odlazak na posao postaje problem, te je mnogima anksioznost razlog da se uzme bolovanje. Takva odluka može još više da produbi osjećaj brige, a i da dovede do potpunog gubitka samopouzdanja.
Fizički simptomi generalizovanog anksioznog poremećaja
GAP takođe može da ima mnoštvo fizičkih simptoma, poput:
- Vrtoglavice
- Umora
- Primjetno jakog, brzog ili nepravilnog rada srca (lupanje srca)
- Bolova i napetosti u mišićima
- Drhtanja ili „treperenja“
- Suvih usta
- Pretjeranog znojenja
- Otežanog disanja
- Bol u stomaku
- Osjećaj prehlade
- Glavobolja
- Žmarci
- Teškoće sa spavanjem (insomnia)
Anksioznost – šta je pokreće?
Ako osjećate anksioznost zbog određenih fobija ili zbog paničnog poremećaja, obično će te znati šta ju je pokrenulo.
Na primjer, ako patite od klaustrofobije (strah od zatvorenog prostora), kada ste zatvoreni u malom prostoru, znate šta je uzrokovalo anksioznost.
Međutim, ako patite od generalizovanog anksioznog poremećaja, neće vam uvijek biti jasno zašto osjećate anksioznost. Ne znati šta je pokrenulo taj osjećaj, može još više da ga produbi, te da dovede do misli kako se nalazite u bezizlaznoj situaciji.
Anksioznost – terapija
Anksioznost može da ima značajan uticaj na kvalitet života. Ipak, nekoliko različitih tretmana GAP-a su dostupni. Tu spadaju:
- Psihološke terapije – kao što je kognitivna bihejvioralna terapija
- Lijekovi – poput grupe antidepresiva koji se nazivaju selektivni inhibitori preuzimanja serotonina
Takođe, mnoge stvari možete da poduzmete sami, kako bi ublažili anksioznost.
- Odlazak na kurs samopomoći
- Redovno vježbanje
- Prestanak pušenja
- Smanjivanje konzumiranja alkohola i kofeina
Uz pomoć tretmana, većina ljudi je u stanju da kontroliše nivo anksioznosti. Ipak, neki tretmani se moraju sprovoditi dugo vremena, a uprkos njima simptomi se ponekad pogoršaju.
